Historia Zakładu

ZAKŁADU   SYSTEMÓW   INFORMACYJNO – POMIAROWYCH

Początki badań naukowych i dydaktyki w zakresie miernictwa elektrycznego w Politechnice Warszawskiej sięgają roku 1898, w którym powołano Warszawski Instytut Politechniczny. Na jednym z trzech pierwszych jego wydziałów, a mianowicie na Wydziale Mechanicznym, istniała Katedra Elektrotechniczna kierowana przez prof. Georgija Wulfa, a w jej ramach Laboratorium Elektrotechniczne. W roku 1922, w rok po uruchomieniu samodzielnego Wydziału Elektrotechnicznego powstała Katedra Miernictwa Elektrycznego, kierowana przez prof. Kazimierza Drewnowskiego. W 1927 r. Katedrę Miernictwa Elektrycznego przekształcono w Katedrę Miernictwa Elektrycznego i Wysokich Napięć. Po wojnie powstała w Politechnice Warszawskiej samodzielna Katedra Wysokich Napięć, natomiast reaktywowaną w 1946 r. Katedrą Miernictwa Elektrycznego kierował prof. Bolesław Jabłoński. We wrześniu 1947 r. kierownictwo Katedry przejął prof. Kazimierz Drewnowski, który po uwolnieniu w 1945 r. z obozu koncentracyjnego w Dachau początkowo zorganizował w Belgii Polski Ośrodek Studiów Wyższych umożliwiając kilkuset studentom dokończenie przerwanych wojną studiów.

Po śmierci prof. Kazimierza Drewnowskiego w 1952 r., kierownictwo Katedry  objął prof. Paweł Nowacki. Równolegle działała, powołana w 1950 r., Katedra Elektrycznych Przyrządów Pomiarowych, kierowana przez prof. Bolesława Jabłońskiego. W 1956 r. Obie katedry połączono w jedną Katedrę Miernictwa Elektrycznego. Od 1959 r. kierował nią doc. Stefan Lebson. W 1970 r. Katedrę przemianowano na Zakład Miernictwa Elektrycznego włączając go w skład Instytutu Elektrotechniki Teoretycznej i Miernictwa Elektrycznego. Po śmierci doc. Lebsona w 1972 r. Zakładem kierowali kolejno profesorowie Waldemar Kwiatkowski, Augustyn Chwaleba, Jacek Czajewski i obecnie Remigiusz Rak, przy czym w 2003 r. Zakład został przemianowany na Zakład Systemów Informacyjno – Pomiarowych.

Działalność zarówno przedwojenna jak i powojenna Katedry Miernictwa Elektrycznego i późniejszego Zakładu była mocno związana z przemysłem, a ponadto odgrywała rolę „kuźni kadr”. Wśród asystentów prof. Drewnowskiego odnajdujemy nazwiska znanych przyszłych luminarzy polskiej nauki, jak np. Janusza Groszkowskiego, Stanisława Kuhna, Samuela J. Dunikowskiego, Witolda Iwaszkiewicza, Janusza L. Jakubowskiego, Kazimierza Kolbińskiego, Tadeusza Schwartza, Jerzego I. Skowrońsiego, Stanisława Szpora, Stanisława Trzetrzewińskiego. W latach 1931–37 doktoraty uzyskali: Stanisław Szpor – wybitny specjalista od techniki wysokich napięć, rozwijający tę dziedzinę po wojnie w Politechnice Gdańskiej; Janusz Lech Jakubowski – późniejszy doktor h.c. Politechniki Warszawskiej, wieloletni kierownik Katedry Wysokich Napięć w Politechnice Warszawskiej i dziekan Wydziału Elektrycznego; Jerzy I. Skowroński – wybitny specjalista z dziedziny materiałoznawstwa i kriotechniki na Politechnice Wrocławskiej, Samuel J. Dunikowski. Również inni wychowankowie i współpracownicy prof. Drewnowskiego osiągnęli ogromne sukcesy w nauce. Np. prof. Witold Iwaszkiewicz położył ogromne zasługi w rozwoju miernictwa elektrycznego w Politechnice Łódzkiej, prof. Stanisław Trzetrzewiński w Politechnice Gdańskiej, a prof. Władysław Findeisen, zatrudniony w 1948 r. na stanowisku asystenta w Katedrze Miernictwa Elektrycznego, został rektorem i doktorem h.c. Politechniki Warszawskiej.

W pierwszym, powojennym okresie współpraca Katedry z przemysłem polegała głównie na naprawie i legalizacji przyrządów pomiarowych, wytwarzaniu dzielników napięcia, transduktorów, przekładników, mierników elektrostatycznych, prototypowych serii mierników elektrodynamicznych, konduktometrów i solomierzy, mierników stratności dielektrycznej materiałów izolacyjnych, liczników energii, mostków,  kompensatorów technicznych i laboratoryjnych serii przyrządów pomiarowych przystosowanych do pracy w warunkach tropikalnych – na eksport do Wietnamu. W 1967 r. w Katedrze Miernictwa Elektrycznego, z upoważnienia Głównego Urzędu Miar, powstał Ośrodek Legalizacji Mierników legalizujący elektryczne mierniki laboratoryjne wszystkich typów z obszaru całej Polski. Ośrodek zakończył działalność w 1974 r.

Lata sześćdziesiąte  do dziewięćdziesiątych to najintensywniejszy okres działalności Katedry i Zakładu Miernictwa Elektrycznego. W tym czasie ponad dwudziestu pracowników obroniło doktoraty, ośmiu habilitacje, a trzech uzyskało tytuły profesorskie. Profesorowie, którzy wywodzą swój naukowy rodowód z Katedry i Zakładu Miernictwa Elektrycznego pracują lub pracowali również na innych Wydziałach PW i innych uczelniach, np. na Wydziale MEiL oraz Elektroniki PW, w Politechnice Gdańskiej, Lubelskiej, Łódzkiej,  Opolskiej, Radomskiej, Świętokrzyskiej, Wrocławskiej, Zielonogórskiej oraz Wojskowej Akademii Technicznej.  Plon działalności pracowników Katedry i Zakładu to, obok trudnych do przecenienia osiągnięć dydaktycznych, łatwiejsze w ocenie efekty pracy naukowej. Wyrażają się one liczbą książek, monografii, podręczników i skryptów przekraczającą 200, a liczba artykułów naukowych, referatów, patentów jest przynajmniej dziesięciokrotnie wyższa.

W tym i późniejszym okresie oraz w ostatnich latach wykonano też szereg prac   na rzecz jednostek gospodarki narodowej, jak np.:

  • seria wzorcowych woltomierzy, amperomierzy i watomierzy klasy 0,2 – dla Politechniki Białostockiej,
  • kompleksowe stanowisko do badania rejestratorów – dla Elektrowni Turów w Turoszowie,
  • seria wysokonapięciowych zapłonników ropy w piecach transporterowych – dla Zakładów Piekarniczych w Warszawie,
  • seria mikroomomierzy – dla PKP,
  • seria mostków przemiennoprądowych C2/C50 do badania kondensatorów – dla Zakładów Energetycznych,
  • seria teslomierzy halotronowych,
  • wykonanie prototypu magnetometru cienkowarstwowego,
  • opracowanie cyfrowego miernika wielkości fotomagnetycznych,
  • analiza pracy zapłonników lamp halogenkowych – dla Zakładów im. Róży Luksemburg,
  • seria elektrodynamicznych liczników energii prądu stałego z koncentratorami pola – dla  MZK w Warszawie,
  • magnetycznye przetworniki cienkowarstwowe – wdrożone do produkcji w Zakładach LUMEL w Zielonej Górze,
  • system wielopunktowego pomiaru temperatury wyłączników wysokiego napięcia – dla ZWAR  Warszawa –  Międzylesie,
  • system ciągłego pomiaru temperatury przewodów elektrycznych pod napięciem – dla Instytutu Elektroenergetyki PW,
  • opracowanie czujników i układu pomiarowego do określania grubości warstw dyfuzyjnych elementów stalowych – dla Instytutu Mechaniki Precyzyjnej,
  • pierwszy w Europie kalorymetr do badań kinetyki uwalniania ciepła – dla Instytutu Techniki Budowlanej w Warszawie,
  • system indykacji zagrożeń pożarowych lasów – dla Instytutu Leśnictwa w Warszawie,
  • omomierz elektroniczny – wdrożony do produkcji w fabryce ERA we Włochach,
  • wykrywacz przewodów pod napięciem – wdrożony do produkcji w prywatnej firmie
  • zespól precyzyjnych zasilaczy do mikroskopu elektronowego – dla Instytutu Fizyki PAN
  • stanowisko pomiarowe z komparatorem termoelektrycznym do sprawdzania laboratoryjnych mierników przemiennoprądowych – dla PKP,
  • tester sprzęgieł magnetycznych – dla Wytwórni Sprzęgieł w Ostrzeszowie,
  • seria termometrów cyfrowych – dla Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej,
  • projekt fazomierza z diodami Zenera – dla Zakładów LUMEL w Zielonej Górze,
  • tester filtrów trakcyjnych – dla PKP,
  • tester magnetofonów – dla Zakładów Radiowych im. Kasprzaka w Warszawie,
  • permeametry cyfrowe – dla Zakładów im. G. Dymitrowa, Instytutu Metali Nieżelaznych w Gliwicach,
  • Zakładów POLKOLOR w Piasecznie, Instytutu Teleradiotechnicznego w Warszawie i Centralnego Biura Konstrukcji Obrabiarek w Pruszkowie,
  • system pomiaru przepływu wody metodą elektromagnetyczną – dla Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej,
  • komputerowy system badania materiałów magnetycznych – dla Instytutu Metali Nieżelaznych w Gliwicach,
  • automatyczny system wieloparametrowy do badań wybranych parametrów elektrycznych maszyn wirujących,
  • system cyfrowego pomiaru rezystywności próbek skalnych z odwiertów naftowych dla AGH i Przedsiębiorstwa Poszukiwań Naftowych,
  • system do pomiaru naprężeń w ogniwach łańcuchów rowerowych – dla Fabryki Rowerów ROMET w Bydgoszczy,
  • programowane egzaminatory elektroniczne – dla Politechniki Warszawskiej i Poznańskiej
  • seria przetworników do pomiaru parametrów pojazdów mechanicznych – dla WAT i Państwowego Instytutu Motoryzacji w Warszawie,
  • seria nowych typów przetworników wielkości nieelektrycznych – w ramach problemu CPBR 3,
  • projekt i realizacja laboratorium miernictwa elektrycznego – dla wyższej uczelni w Trypolisie (Libia),
  • seria przetworników konduktywności gruntu i poziomu wody w rzekach – dla realizacji programu „Badanie zasobów wodnych”,
  • systemy pomiaru parametrów strumienia objętości cieczy metodą elektromagnetyczną w kanałach otwartych do bilansowania wód w polderach (polder Łęgnowo) – dla Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy,
  • system pomiaru parametrów toków szynowych w ruchu dla PKP,
  • seria analizatorów widma sygnałów – wdrożone do produkcji w COBRABiD w Poznaniu,
  • liczniki energii prądu stałego i jednofazowe liczniki mikroprocesorowe – dla Zakładów HEFRA oraz wdrożone do produkcji w COBRABiD ECO i w firmie FLAMAL w Warszawie,
  • system pomiaru  intensywności oddychania roślin –  dla Uniwersytetu Warszawskiego,
  • seria mikroprocesorowych mierników powierzchni czynnej elementów galwanotechnicznych wdrożona do eksportowej produkcji w firmie APEK w Warszawie,
  • system pomiaru momentu obrotowego, prędkości kątowej i mocy mechanicznej – dla Instytutu Maszyn Elektrycznych PW i  COBRABiD Warszawa,
  • seria testerów filtrów trakcyjnych – dla PKP,
  • szereg ekspertyz skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w zakładach przemysłowych.

Aktualnie realizowane kierunki badań w Zakładzie Systemów Informacyjno-Pomiarowych to:

  • pomiary wielkości nieelektrycznych,
  • projektowanie przetworników pierwotnych dla przepływomierzy elektromagnetycznych,
  • analiza parametrów materiałów magnetycznych, w tym blach elektrotechnicznych,
  • nowoczesne metody analizy i cyfrowego przetwarzania sygnałów pomiarowych,
  • zastosowanie nowych technologii w realizacji systemów pomiarowych, zwłaszcza systemów rozproszonych terytorialnie,
  • metody eksperymentalne w podnoszeniu jakości modelowania sieci elektroenergetycznej,
  • realizacja układów pomiarowych z wykorzystaniem mikroprocesorów i mikrokontrolerów,
  • opracowywanie zasad budowy wirtualnych przyrządów i systemów pomiarowych,
  • laboratorium zdalne,
  • wykorzystanie techniki śledzenia promieni w pomiarach przesunięć,
  • zastosowanie metod grafiki komputerowej do analizy rozkładu oświetlenia
    i modelowania reflektorów,
  • projektowanie mobilnych, rozproszonych terytorial-nie, na potrzeby ochrony środowiska,
  • pomiary parametrów środowiska wodnego,
  • analiza sygnału elektrokardiograficznego EKG,
  • elementy biometrii,
  • komunikacja człowiek-komputer,
  • analiza sygnału elektroencefalograficznego EEG
  • interfejs mózg-komputer,

Instytut Elektrotechniki Teoretycznej i Systemów Informacyjno-Pomiarowych